GENOCIDIUM ATROX ( Banderowskie Ludobójstwo na Ludności Polskiej Kresów Wschodnich): 70. rocznica Rzezi Wołyńskiej

http://pl.wikipedia.org/wiki/70._rocznica_Rzezi_Wo%C5%82y%C5%84skiej

70. rocznica Rzezi Wołyńskiej — uroczyste obchody masowych mordów dokonanych na ludności polskiej, czeskiej, ormiańskiej, rosyjskiej, żydowskiej i ukraińskiej na Wołyniu i Małopolsce Wschodniej. Były to pierwsze obchodzone na tak dużą skalę uroczystości upamiętniające ofiary pogromu.

W czerwcu 2013 r. połowa polskiego społeczeństwa nie wiedziała kto był sprawcą, a kto ofiarą wydarzeń na Kresach w 1943 r. Jedynie 30 proc. respondentów było w stanie stwierdzić, że zbrodnia wołyńska popełniona została przez Ukraińców na Polakach^[1]. Ogólnonarodowe obchody w szeregu miast polskich miały za zadanie przywrócenie zbiorowej pamięci o masowych ofiarach z Wołynia w pamięci Polaków oraz Ukraińców.

Ze strony administracji rządowej głównymi organizatorami wystaw, wykładów i innych działań o charakterze edukacyjnym była Rada Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa oraz Instytut Pamięci Narodowej(twórca portalu zbrodniawolynska.pl). Powstał także Społeczny Komitet Organizacyjny Obchodów Rocznicy 11 Lipca, w skład którego wchodziło szereg pozarządowych organizacji, stowarzyszeń i ruchów, m.in.: Stowarzyszenie Upamiętniania Polaków Pomordowanych na Wołyniu w Zamościu, Stowarzyszenie „Huta Pieniacka” we Wschowej, Społeczna Fundacja Pamięci Narodu Polskiego, Stowarzyszenie Kresowe „Podkamień” w Wołowie, Federacja Organizacji Kresowych, Towarzystwo Miłośników Wołynia i Polesia, Światowy Kongres Kresowian, Stowarzyszenie Łagierników Żołnierzy Armii Krajowej, Motocyklowy Rajd Katyński, Prabuckie Stowarzyszenie Kresowiaków, Światowy Kongres Kresowian, Porozumienie Pokoleń Kresowych w Lublinie, portal Kresy.pl.

Obchody w Polsce[edytuj | edytuj kod źródłowy]

Wystawa plenerowa zdjęć zamordowanych osób, historycznych zdjęć oraz współczesnych symboli pamięci „Wołyń 1943. Wołają z grobów, których nie ma”. Wystawę podzielono na bloki tematyczne: Wołają z grobów, których nie ma; Wołyń i Małopolska – ziemie naszych przodków; Powraca w snach świat zatrzymany w pamięci; My i nasi dawni sąsiedzi; Żyliśmy obok siebie i razem; Wojna – dziejowa katastrofa; Ukraina dla Ukraińców; Początek zagłady; „Smert’ Lacham – sława Ukrajiny”; Krwawa Wielkanoc; Wszędzie niebezpiecznie; Krwawa niedziela na Wołyniu, 11 lipca 1943; „Jak bude krowi po kolina – bude wilna Ukrajina”; I na nich przyszedł czas latem 1943 r.; Nie ma końca tego nieszczęścia; Mamo, wstawaj, chodźmy do domu…; Mordują nie tylko na Wołyniu; Chcieli przeżyć; Gdzie są ślady naszych stóp; Zawdzięczają życie Ukraińcom; Ból pamięci; To było ludobójstwo – Warszawa: 10 – 31 lipca; w Szczecin: 3 sierpnia – 17 września; w Rzeszów: 20 września – 31 października^[2]
Specjalne wydanie programu Na pierwszym planie w TVP1. Gościem Piotra Kraśki byli m.in.: Aleksander Kwaśniewski i Leonid Krawczuk - 10 lipca, godz. 22:00
Emisja filmu dokumentalnego „Było sobie miasteczko” - opowieść o Kisielinie i wydarzeniach z 11 lipca 1943 r. - TVP1: 10 lipca, godz. 23:10; TVP Historia: 11 lipca, godz. 19:55
Wyprawa Wołyńska; 11 - 15 lipca^[3]
Emisja programu „Rozmowy niedokończone” w Telewizji Trwam i w Radiu Maryja. Gośćmi programu Wołyń 1943 - historia i pamięć byli: Ewa Siemaszko – badacz zbrodni wołyńskiej, Małgorzata Gośniowska-Kola – Stowarzyszenie Huta Pieniacka, Jan Michalewski – świadek ludobójstwa urodzony w Hucisku Brodzkim^[4]^[5].
z okazji rocznicy katoliccy biskupi obrządków rzymskiego i greckiego z Polski i z Ukrainy wydali wspólną deklarację przepraszającą za zbrodnie i wzywającą do pojednania ^[6]; deklarację tę prasa ^[7] i politycy^[8] uznali za przełomową.

Parlament Polski[edytuj | edytuj kod źródłowy]

Zobacz w Wikiźródłach tekst
Uchwała Senatu Rzeczypospolitej Polskiej w 70. rocznicę Zbrodni Wołyńskiej

Przyjęcie przez Senat Rzeczypospolitej Polskiej uchwały z dnia 20 czerwca^[9]:

Zobacz w Wikiźródłach tekst
Uchwała Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej w 70. rocznicę Zbrodni Wołyńskiej

Podczas sejmowej debaty ws. podjęcia uchwały w 70. rocznicę zbrodni wołyńskiej 10 lipca Platforma Obywatelska i Ruch Palikota opowiedziały się za określeniem jej "czystką etniczną o znamionach ludobójstwa". Sojusz Lewicy Demokratycznej, Polskie Stronnictwo Ludowe, Prawo i Sprawiedliwość i Solidarna Polska chcą, by zbrodnię UPA nazwano ludobójstwem. Różnica zdań dotyczyła też ustanowienia dnia pamięci ofiar^[10]. Dnia 12 lipca w drodze głosowania Sejm Rzeczypospolitej Polskiej przyjął uchwałę w sprawie uczczenia 70. rocznicy Zbrodni Wołyńskiej i oddania hołdu Jej ofiarom.

Warszawa[edytuj | edytuj kod źródłowy]

Wystawa „Polacy – Ukraińcy 1943–1945. »Antypolska akcja« OUN i UPA Bandery. Rzeź wołyńsko-galicyjska w dokumentach ukraińskich” - ul. Marszałkowska 21/25, 10 lipca - 10 sierpnia
Odsłonięcie muralu „1943 Zbrodnia Wołyńska. Prawda i pamięć” - 10 lipca, ul. Młynarska 34^[11]^[12]

Zobacz w Wikiźródłach tekst
Wystąpienie Prezydenta RP Bronisława Komorowskiego z okazji odsłonięcia pomnika poświęconego Ofiarom Zbrodni Wołyńskiej

Odsłonięcie i poświęcenia pomnika upamiętniającego ofiary Zbrodni Wołyńskiej OUN-UPA - Skwer Wołyński - 11 lipca, godz: 9:30^[13]. Wystąpienie prezydenta RP Bronisława Komorowskiego^[14].

Msza św. w kościele św. Aleksandra i Marsz pamięci o ofiarach: Marsz Jedności i Solidarności Kresów - 11 lipca, pl. Trzech Krzyży - Trakt Królewski - Pl. Zamkowy. W pochodzie uczestniczyli parlamentarzyści, duchowni, działacze organizacji kresowych, kombatanci oraz krewni ofiar UPA, a wśród nich także świadkowie brutalnych zbrodni na Polakach. W marszu wzięli udział także członkowie grup rekonstrukcyjnych, harcerze i mieszkańcy stolicy. Uczestnicy marszu trzymali także transparenty m.in. z napisami: „Ludobójstwo wołyńsko-małopolskie; pamięć niewygodna”, „Kresowianie żądają prawdy”, „Prawda, pamięć, potępienie”, „Nie o zemstę, ale o pamięć wołają ofiary!”, „Polska-Ukraina; Przyjaźń, partnerstwo; OUN, UPA – hańba, potępienie”^[15]

Czoło Marszu Pamięci

Koncert pamięci z udziałem m.in.: Lecha Makowieckiego, Teatru Muzycznego Od Czapy i Piotra Bajus - 11 lipca, pl. Zamkowy

Kraśnik[edytuj | edytuj kod źródłowy]

Otwarcie Ronda Pamięci Ofiar Wołynia^[16]

Szczecin[edytuj | edytuj kod źródłowy]

Apel „Nie o zemstę, lecz o pamięć wołają ofiary”. 11 lipca 2013, Plac Grunwaldzki, godz. 19:00^[17]

Tarnów[edytuj | edytuj kod źródłowy]

„Postawa Kościoła wobec ludobójstwa na Kresach” - spotkanie z ks. prof. Józefem Mareckim, 9 lipca, godz. 17:50^[18]

Kielce[edytuj | edytuj kod źródłowy]

Wystawa „Wołyń – ziemia naznaczona polską krwią” - Wojewódzki Dom Kultury w Kielcach, ul. ks. P. Ściegiennego 2, 10 - 26 lipca
Msza święta w Bazylice Katedralnej w Kielcach i przemarsz z Bazyliki Katedralnej na Cmentarz Partyzancki przy ul. ks. P. Ściegiennego w Kielcach, uroczystości pod Pomnikiem Katyńskim i Pomnikiem Sybiraków, złożenie kwiatów i zapalenie zniczy - organizatorzy Stowarzyszenie Rodzina Katyńska oraz Brygadę Świętokrzyską ONR i Kielecki Klub „Gazety Polskiej”; 11 lipca, godz. 18:00^[19]

Kraków[edytuj | edytuj kod źródłowy]

Wystawa „Zagłada ludności wschodnich województw II RP w latach II wojny światowej dokonana przez ukraińskich nacjonalistów” - Muzeum AK, 10 lipca

Białystok[edytuj | edytuj kod źródłowy]

Wykład Pawła Kalisza - sala Białostockiej Spółdzielni Mieszkaniowej, 15 kwietnia, ul. św. Rocha 11/1, godz. 16.45^[20]

Rzeszów[edytuj | edytuj kod źródłowy]

Pokaz filmu dokumentalnego „Kryptonim »Pożoga«. Dramat wołyński (1939–1945)”, budynek rzeszowskiego oddziału IPN, ul. Szopena 23, godz. 18:00. Po projekcji i wykładzie Artura Brożyniaka Marsz Pamięci Ofiar Ludobójstwa na Kresach spod pomnika Armii Krajowej o godz. 20.30^[21]^[22].

Radymno[edytuj | edytuj kod źródłowy]

Rekonstrukcja historyczna zorganizowana 20 lipca w miejscowości Radymno. Inscenizację transmitowały na żywo telewizje Polsat News i Republika TV. Pod przydrożną kapliczką wracający z pola Polacy wraz ze swym ukraińskim sąsiadem odmawiali w swoich językach modlitwę Ojcze nasz. Polak zaniepokojony wydarzeniami z sąsiednich wiosek, o których słyszał, pytał sąsiada czy są bezpieczni, a sąsiad zapewniał, że są przecież dobrymi ludźmi i nic im nie grozi. Zapadł zmrok i w obejściach ucichło. Narrator opowiadał o realiach historycznych lata 1943 roku. Z niektórych obejść wybiegli ludzie i dołączyli do zbliżających się do wioski oddziałów UPA i uzbrojonych w narzędzia chłopów. Bojownicy otoczyli wioskę, a chłopi zaczęli wdzierać się do chat. Podpalono kilka chat. Słychać było krzyki i strzały. Pantomimie towarzyszyła muzyka skomponowana przez Krzesimira Dębskiego. Po przeprowadzonej akcji chłopi z zagarniętym dobytkiem, w eskorcie bojowników opuścili palącą się wioskę. Domy płonęły, a w tym czasie chór Cantilena z Radymna dyrygowany przez Dorotę Gunię wykonał „Litanię Wołyńską” skomponowaną przez Krzesimira Dębskiego, który akompaniował temu wykonaniu. W wydarzeniu wzięło udział ponad 200 rekonstruktorów z grup rekonstrukcyjnych z całej Polski oraz ze Słowacji i Czech^[23].

Obchody na Ukrainie[edytuj | edytuj kod źródłowy]

Zobacz w Wikiźródłach tekst
Wystąpienie Prezydenta RP Bronisława Komorowskiego podczas mszy św. żałobnej w Łucku

Prezydent Bronisław Komorowski odwiedził 14 lipca Łuck. Podczas mszy św. żałobnej w łacińskiej archikatedrze zwrócił się z apelem o pojednanie polsko-ukraińskie.

Podczas wizyty prezydent został zaatakowany jajkiem przez młodego Ukraińca Iwana S^[24]^[25].

Stolica Apostolska[edytuj | edytuj kod źródłowy]

14 lipca w czasie modlitwy Anioł Pański z wiernymi w Castel Gandolfo papież Franciszek powiedział:

Łączę się w modlitwie z duchowieństwem i wiernymi Kościoła na Ukrainie, zgromadzonymi w katedrze w Łucku na mszy za dusze ofiar w 70. rocznicę rzezi wołyńskiej. Czyny te, podyktowane nacjonalistyczną ideologią w tragicznym kontekście II wojny światowej, spowodowały dziesiątki tysięcy ofiar i zraniły braterstwo dwóch narodów, polskiego i ukraińskiego. Bożej miłości zawierzam dusze ofiar, a dla ich narodów proszę o łaskę głębokiego pojednania i pogodnej przyszłości w nadziei i szczerej współpracy dla wspólnego budowania Królestwa Bożego.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod źródłowy]

Andrij Portnow: Волинь 1943. Чи триватиме дискусія? (ukr.). Zachid.net, 2013-07-18. [dostęp 2013-09-11].

Literatura[edytuj | edytuj kod źródłowy]

Pojednanie przez trudną pamięć. Wołyń 1943, red. Aleksandra Zińczuk, Lublin 2012, ISBN 978-83-922720-5-2

GENOCIDIUM ATROX ( Banderowskie Ludobójstwo na Ludności Polskiej Kresów Wschodnich)

Strony

czwartek, 12 września 2013

70. rocznica Rzezi Wołyńskiej