Dzieje ludności polskiej na Kresach Południowo- Wschodnich i Ziemi Wołyńskiej w latach 1939-1946

Dzieje ludności polskiej, byłych mieszkańców Małopolski Wschodniej w latach 1939-1944 i jej tragiczne losy są mało znane i częstokroć z różnych względów świadomie zacierane w Polsce, a także na świecie. Czas niszczy ślady, stara generacja dawnych mieszkańców Kresów – na skutek działania nieubłaganych praw natury – odchodzi, konieczne zatem wydaje się przekazanie młodemu pokoleniu choćby w przybliżeniu prawdy o ich rodzimych korzeniach. Pokoleniu, które nie doświadczyło tragicznej rzeczywistości lat wojny i okupacji. Kto będzie pamiętał, że słowo „Kresy” budzi wzruszenie i wywołuje wspomnienia o losach polskiego narodu?

---

Jak wykazał Stanisław Srokowski w swej pracy „Nienawiść” (1), powojenne pokolenia Polaków o tragicznych losach swoich przodków nie wiedzą prawie nic. Na podstawie badań Ośrodka Badania Publicznego TMS autor ów ustalił, że „49% ludności naszego kraju nie słyszało o wygnaniach Polaków ani też o ludobójstwie na Kresach (2), 17% coś słyszało, ale dokładnie nie wie, o co chodzi, 20% wie, ale mało, tylko 14% ankietowanych deklarowało, że posiada sporą wiedzę o tych sprawach. Wśród młodych Polaków tylko nieliczni cokolwiek słyszeli. Dalej autor stwierdza, że Europa także niewiele wie o ekspatriacji Polaków z Kresów oraz gehennie Polaków, Żydów, a nawet Ukraińców na dawnych ziemiach Rzeczypospolitej”.
Opracowania dotyczące ludobójstwa Polaków na Kresach, przedstawione przez Drozdę, Motykę i im podobnych, to najzwyklejsza propaganda nacjonalizmu ukraińskiego. „Historycy” ci, a także inni niedouczeni „rzeczoznawcy” napisali wszystko zgodnie z duchem czasu, lecz niezgodnie z prawdą opartą na materiałach źródłowych. W szkołach w PRL-u uczono fałszywej historii. Zakłamywano również prawdę o mordowaniu Polaków na Kresach przez ludobójców ukraińskich. Przyszłe pokolenia powinny się o tym dowiedzieć.
Straszliwe przeżycia Polaków w czasie II wojny światowej na Kresach Południowo-Wschodnich i Wołynia nakładają na żyjących jeszcze świadków tych wydarzeń obowiązek przekazania dla potomnych pamięci o niewinnie pomordowanych rodakach – naszych ojcach, matkach, dziadkach, niemowlętach i wiekowych starcach, których mogił nie sposób dziś odszukać. Zachowana o nich pamięć musi być rzetelna i niezniekształcona przez rizunów ukraińskich
i ich spadkobierców.
W opracowaniu usiłowałem wykorzystać wszelkie możliwe i dostępne źródła informacji wiążące się z tematem pracy.
Dla pełnego obrazu dziejów Kresowian i ich ziemi konieczne jest sięgnięcie do dziejów dawniejszych, bez których opisany obraz byłby niepełny, a nawet dla niektórych niezrozumiały.
Temat ten może tu być potraktowany jedynie pobieżnie i ogólnikowo. Wiele spraw wymagających uszczegółowienia i obszerniejszego naświetlenia, a także cytowania źródeł zostanie przedstawionych w takim zakresie, na jaki pozwalają dziś niepełne materiały i dokumenty. 

1  S. Srokowski: Nienawiść, Warszawa 2006.
2  Przez pojęcie „Kresy Wschodnie” należy rozumieć tereny 7 województw wschodnich: białostockie, wileńskie, nowogródzkie, poleskie oraz 3 południowe: lwowskie, stanisławowskie i tarnopolskie o powierzchni
214, 2 km2. Liczba ludności polskiej wynosiła 34 100 000, z czego na Kresach mieszkało 13 021 300 osób (spis z 1931 Cz. Grzelak: Kresy w czerwieni, Warszawa 1998, s. 195).
Innymi słowy „Kresy” to nazwa własna ziem wschodnich dawnej Rzeczypospolitej. Najpierw „kresami” -nazywano południowo-wschodnie obszary dziedzictwa Jagiellonów, leżące na rubieżach Ukrainy, na „hetmańskich szlakach” . Był to pas fortyfikacji obronnych zbudowanych wzdłuż trzech szlaków: czarnego, kuczmańskiego i wołoskiego. Znajdowały się tam załogi wojskowe, które pogranicze Polski od Tatarów i Wołoszczyzny, a później od kozaczyzny strzegły. (Słownik Geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, t. IV, Warszawa 1893). Kresy to ziemia owiana czarem wielkich wspomnień i żywej tradycji, które słusznie stanowią jeszcze dziś przedmiot dumy i gorącego sentymentu obecnych i byłych jej mieszkańców.

Stanisław Jastrzębski
Dzieje ludności polskiej na Kresach Południowo- Wschodnich i Ziemi Wołyńskiej w latach 1939-1946Katowice 2009
ISBN 978-83-61061-48-9
Rodzaj publikacji: monografia
Format: A5 (148 x 210)
Oprawa miękka
Liczba stron: 170
Cena: 20,00 zł
Istotną wartością tej książki jest rzetelne opracowanie na podstawie materiałów dokumentujących
przedstawione fakty i wydarzenia. Autor opiera się na wspomnieniach osób, które
przeżyły ludobójstwo UPA, a zwłaszcza relacjach byłych żołnierzy polskiej samoobrony,
bezpośrednich świadków tych wydarzeń.

Wydawca:

para(@)sic.katowice.pl
Agencja Artystyczna PARA Zenon Dyrszka
ul. Olimpijska 11
40-208 Katowice
tel. 32 258 70 85
kom 516 148 044